Cel nie uświęca półśrodków

by Niezbity Pies

Machiavelli, powołując się na mądrość Rzymian, zakazywał używania w polityce półśrodków:

Można na podstawie tych postanowień przekonać się, że Rzymianie w swych decyzjach powziętych w stosunku do ziem zbuntowanych wychodzili z założenia, że albo przy pomocy dobrodziejstw należy sobie zapewnić wierność ludności, albo też postąpić z nią tak, by już nigdy więcej nie mogła przyczynić żadnych kłopotów; i z tych też powodów uważali za szkodliwą każdą drogę pośrednią. I zawsze, kiedy trzeba było podejmować podobne decyzje, wybierali bądź jedną, bądź drugą drogę, okazując dobrodziejstwo tym, z którymi mieli nadzieję żyć w przyjaźni, innych zaś, którzy nie dawali podstaw do takiej nadziei, traktowano w taki sposób, by już nigdy i w żadnym czasie szkodzić nie mogli.
Niccolo Machiavelli, O sposobie postępowania ze zbuntowaną ludnością Valdichiany

Cyceron, rodowity Rzymian, wypowiada tę samą myśl, ale tonem nieco łagodniejszym:

Nigdy zgoła nie wolno dopuszczać do tego, byśmy wskutek unikania niebezpieczeństwa uchodzili za ludzi słabych i lękliwych; ale powinniśmy wystrzegać się także i tego, żebyśmy bez powodu nie stawiali się w groźnym położeniu, gdyż trudno wskazać coś bardziej nierozsądnego. Obowiązkiem naszym przy zagrażającym niebezpieczeństwie jest zatem naśladowanie lekarzy, którzy lekko niedomagających leczą środkami łagodnymi, lecz w przypadkach chorób poważnych zmuszeni są stosować zabiegi niebezpieczne i niepewne.
Cyceron, O powinnościach

Ton Niccolo Machiavellego jest bardziej cyniczny i cynicznie paradoksalny. Ma się wrażenie, że bardziej dba o szokujący efekt, niż o rozwagę, do której nawołuje. Kto ma uszy, niechaj słucha: cyniczną mądrość jest zawsze bardziej cyniczna niż mądra.

Leave a Comment