Ludzie nas nie rozumieją. Myślą, że cynik to ktoś kto z uśmieszkiem na ustach wbija rdzawy nóż w plecy Bogu ducha winnym, a niczego się nie spodziewającym ofiarom losu. Myślą, że cynizm nas bawi. Dają się zwieść pozorami. Czasem się śmiejemy, to prawda. Ale ten śmiech nie daje nam żadnej radości. Nasz śmiech jest przepełniony goryczą. Śmiejemy się jak ktoś, kto ogląda oszusta nabierającego po raz setny naiwne ofiary na tę samą sztuczkę. Śmiejemy się z naiwności ofiar i bezwzględności sprawcy. Śmiejemy się, ale szczęki nam się zaciskają i śmiech nie daje nam żadnej radości. Nie samo kłamstwo nasz śmieszy. Nie fakt, że ktoś kogoś okłamuje. Nikogo nie można okłamać, jeżeli on sam jest wobec siebie szczery. Śmiech budzą ofiary, które zostały okłamane tylko dlatego, że przyzwyczaiły się do życia w kłamstwie i co dzień karmią się własnym kłamstwem.

Everybody lies [House M.D.]

Znacie tę zasadę głoszoną przez jednego z najbardziej znanych cyników telewizyjnych. Ale czy wiecie, że jest to cytat z Listu św. Pawła do Rzymian:

γινέσθω δὲ ὁ Θεὸς ἀληθής, πᾶς δὲ ἄνθρωπος ψεύστης — Albowiem tylko Bóg mówi prawdę — wszyscy ludzie to kłamcy. [Rzym. 3.4]

Dr Paulus

Tylko my cynicy wiemy o prawdzie to, co wiedzieć należy: Każda prawda musi boleć! Prawda przynosząca ukojenie jest kłamstwem, a kłamstwo jest jak plaster miodu wokół którego ludzie zlatują się jak pszczoły. Zapytajcie Nazareńczyka jaką ulgę przyniosła mu jego prawda. Stary cynik Waltari wiedział to dobrze:

Prawda jest jak patroszący nóż, prawda jest jak nieuleczalna rana w ciele człowieka, prawda jest jak ług żrący serce. Dlatego w dniach swej młodości i siły mężczyzna ucieka od prawdy do domów rozpusty i mami oczy pracą i różnoraką działalnością, podróżami i rozrywkami, władzą i budowaniem. Ale potem przychodzi dzień, gdy prawda przeszywa go jak oszczep i od tej pory nie ma już żadnej radości ze swoich myśli albo z pracy swoich rąk, tylko jest sam. Jest sam pośród ludzi i nawet bogowie nie dają mu lekarstwa na jego samotność. [Mika Waltari, Egipcjanin Sinuhe]

Nikt nie zna samotności jak jak cynik:

[…] samotność była dla mnie — mówi cynik — jak własny dom i jak łoże w ciemności.[Tamże]

Jak pies z kotem

Czasem cynik nie wytrzymuje. Rozsuwa się zasłona zębów i przez usta wydostaje się prawda. To błąd — oczywiście. Po co ludziom prawda? Po co kłamcom prawda? Dlatego cynik mówi prawdę tylko w chwilach słabości. Wtedy kiedy ma już dość kłamstw, które słyszy. Jak Trazymach w Państwie. jak długo mógł tolerować Sokratesa mówiącego o urzędnikach, jako o dobrych pasterzach mających na względzie tylko dobro swoich owiec. No i wypalił:

Bo tobie się zdaje, że pasterze owiec i krów mają na oku dobro owiec i krów i tuczą je, i chodzą koło nich mając na oku coś innego niż dobro swoich panów i własne, i tak samo ci, co rządzą w państwach, którzy naprawdę rządzą, myślisz, że jakoś inaczej się odnoszą do rządzonych niż jak do owiec i o czymś innym myślą nocą i dniem, jak nie o tym, skąd by wyciągnąć jak największą korzyść dla siebie. [Platon, Państwo]

Dobry Pasterz przy robocie

No jak mógł wytrzymać słowa naiwnego starca, który za kilka lat sam pójdzie jak owca na rzeź prowadzony przez pasterzy takich jak Meletos i Anytos? Nie mógł. Powiedział prawdę. Został za to ukarany koniecznością wysłuchania dziesięciu ksiąg rozmowy o tym, że najlepiej będzie jeżeli żony będą wspólne, a o prokreacji decydować będą urzędnicy samorządowi, no i o tym, że człowiek sprawiedliwy jest DOKŁADNIE siedemset dwadzieścia razy szczęśliwszy od niesprawiedliwego (sic!). Sroga kara! Należało mu się.

I kara powinna też spotkać Jarosława Kaczyńskiego! Po co powiedział prawdę? Po co nazwał kanalie kanaliami? Uległ starej cynicznej pokusie — zaczął moralizować. To niebezpieczne dla cynika. Nigdy nie mów prawdy! Zaszczują cię za to. No jakżeż można być szczerym?! To nie do pomyślenia. po co im mówiłeś:

Wiem, że boicie się prawdy [PJK].

Po co wskazywałeś na mordy? Czy ci, którzy potrafią patrzeć, nie widzą?

Twarze, które nie potrzebowały twojego komentarza Prezesie

Mogłeś sobie odpuścić. Po co się do nich zwracasz? Mylił się ów Nazareńczyk, kiedy mówił: “Wybacz im, bo nie wiedzą co czynią”. Oni dobrze wiedzą co czynią, a i tak to czynią.

Ja też mogłem sobie odpuścić… Ale nie odpuściłem. W ten właśnie sposób cynik się myli.

Ciao!

Share This